Làm phái cử (haken) ở Nhật: lương, quy tắc và nơi nhờ giúp đỡ
Khi làm phái cử, người sử dụng lao động của bạn là công ty phái cử, còn chỉ thị công việc đến từ công ty tiếp nhận. Bài viết tóm tắt ai lo lương, nghỉ phép có lương và bảo hiểm, giấy tờ nhận trước khi bắt đầu, quy tắc 3 năm và phái cử theo ngày, tư cách lưu trú cần kiểm tra với người nước ngoài, và nơi tư vấn khi gặp khó khăn.
Điểm chính của bài viết
- Khi làm phái cử, công ty phái cử ký hợp đồng lao động và trả lương; công ty tiếp nhận đưa ra chỉ thị công việc hằng ngày
- Trước khi bắt đầu, công ty phái cử phải đưa bạn điều kiện lao động và điều kiện làm việc (công việc, địa điểm, thời hạn, người phụ trách) bằng văn bản
- Nghỉ phép có lương, bảo hiểm xã hội và bảo hiểm việc làm được hưởng hoặc tham gia qua công ty phái cử khi đủ điều kiện
- Phái cử theo ngày với hợp đồng từ 30 ngày trở xuống về nguyên tắc bị cấm, và thường chỉ được làm ở cùng một bộ phận tối đa 3 năm
- Khi gặp vấn đề, trước hết hãy trao đổi với người phụ trách ở công ty phái cử và công ty tiếp nhận, sau đó đến cơ quan lao động công
Phái cử (haken) là hình thức bạn được công ty phái cử tuyển dụng và đến làm việc tại một công ty khác (công ty tiếp nhận) có hợp đồng với công ty phái cử. Người sử dụng lao động của bạn là công ty phái cử, nên công ty phái cử trả lương và lo thủ tục nghỉ phép có lương, bảo hiểm. Tuy nhiên, chỉ thị công việc hằng ngày đến từ công ty tiếp nhận. Bài viết này giải thích cơ chế phái cử, điểm khác với làm thêm thông thường, giấy tờ và quy tắc cần kiểm tra trước khi bắt đầu, và nơi tư vấn khi gặp khó khăn.
Phái cử là gì? Quan hệ giữa ba bên
Phái cử có ba bên: bạn, công ty phái cử và công ty tiếp nhận. Biết ai làm gì sẽ giúp bạn biết nên hỏi ai khi có vấn đề.
| Bên | Vai trò chính |
|---|---|
| Công ty phái cử (haken-moto) | Ký hợp đồng lao động với bạn. Trả lương, lo nghỉ phép có lương, bảo hiểm xã hội và bảo hiểm việc làm, giải thích điều kiện làm việc |
| Công ty tiếp nhận (haken-saki) | Nơi bạn thực sự làm việc. Đưa ra chỉ thị công việc, quản lý giờ làm và giờ nghỉ, bảo đảm an toàn nơi làm việc |
| Bạn (người lao động phái cử) | Được công ty phái cử tuyển dụng và làm việc theo chỉ thị của công ty tiếp nhận |
Để kinh doanh phái cử cần có giấy phép của Bộ trưởng Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi. Công ty được cấp phép có số giấy phép dạng 派13-123456, có thể kiểm tra trên trang dịch vụ nhân lực của Bộ. Trang này cũng công bố tỷ lệ lợi nhuận (margin) của từng công ty và lương bình quân của người lao động phái cử.
Khác gì với làm thêm hay tuyển dụng trực tiếp?
| Mục | Phái cử | Làm thêm (tuyển dụng trực tiếp) |
|---|---|---|
| Người sử dụng lao động | Công ty phái cử | Cửa hàng hoặc công ty nơi bạn làm |
| Ai trả lương | Công ty phái cử | Cửa hàng hoặc công ty nơi bạn làm |
| Ai đưa chỉ thị công việc | Công ty tiếp nhận | Cửa hàng hoặc công ty nơi bạn làm |
| Ứng tuyển và phỏng vấn | Đăng ký và trao đổi với công ty phái cử. Về nguyên tắc công ty tiếp nhận không phỏng vấn tuyển chọn | Cửa hàng hoặc công ty phỏng vấn bạn |
| Thời gian được làm | Cùng một bộ phận về nguyên tắc tối đa 3 năm (có ngoại lệ) | Tùy hợp đồng |
| Việc ngắn hạn | Phái cử theo ngày với hợp đồng từ 30 ngày trở xuống về nguyên tắc bị cấm | Có việc chỉ làm một ngày |
Công ty phái cử tìm việc cho bạn và bạn có thể trải nghiệm nhiều nơi làm việc khác nhau. Vì nơi làm việc (công ty tiếp nhận) và người sử dụng lao động (công ty phái cử) khác nhau, hãy nhớ rằng bạn có hai nơi để hỏi khi gặp vấn đề.
Ai lo lương, phí đi lại, nghỉ phép có lương và bảo hiểm?
Lương và đãi ngộ
Công ty phái cử trả lương cho bạn. Từ tháng 4 năm 2020, đãi ngộ của người lao động phái cử phải được quyết định theo một trong hai cách: không chênh lệch bất hợp lý so với nhân viên của công ty tiếp nhận, hoặc theo thỏa thuận giữa công ty phái cử và đại diện người lao động. Công ty phái cử phải giải thích đãi ngộ khi tuyển dụng và khi phái cử, và nếu bạn yêu cầu, phải giải thích đãi ngộ của bạn khác nhân viên công ty tiếp nhận thế nào và vì sao. Đối xử bất lợi với bạn vì đã yêu cầu giải thích là bị cấm. Từ tháng 10 năm 2026, công ty phái cử còn phải cho bạn biết, cùng với điều kiện làm việc, rằng bạn có quyền yêu cầu giải thích này.
Phí đi lại
Công ty phái cử cũng quyết định cách trả phí đi lại theo cùng quy tắc về đãi ngộ. Hãy kiểm tra trong tin tuyển dụng và giấy tờ điều kiện lao động xem có trả không và mức trần là bao nhiêu.
Nghỉ phép có lương
Nghỉ phép có lương do người sử dụng lao động là công ty phái cử cấp. Sau 6 tháng làm việc liên tục, nếu bạn đi làm từ 80% số ngày làm việc quy định trở lên, bạn sẽ có nghỉ phép có lương giống như khi làm thêm. Khi muốn nghỉ, hãy báo công ty phái cử.
Bảo hiểm xã hội và bảo hiểm việc làm
Nếu đủ điều kiện, công ty phái cử sẽ làm thủ tục bảo hiểm y tế, lương hưu phúc lợi và bảo hiểm việc làm cho bạn. Bảo hiểm việc làm áp dụng cho người làm từ 20 giờ mỗi tuần trở lên và dự kiến làm từ 31 ngày trở lên (dự kiến từ tháng 10 năm 2028 sẽ mở rộng cho người làm từ 10 giờ mỗi tuần trở lên).
Giấy tờ phải nhận trước khi bắt đầu
Khi làm phái cử, bạn sẽ nhận các nội dung sau bằng văn bản. Đừng bắt đầu làm việc chỉ dựa trên lời hứa miệng.
- Thông báo điều kiện lao động (rōdō jōken tsūchisho): thời hạn hợp đồng, lương, giờ làm, ngày nghỉ… Mọi người sử dụng lao động đều phải đưa, dù là hình thức làm việc nào
- Bản nêu rõ điều kiện làm việc phái cử (shūgyō jōken meijisho): tên và địa điểm công ty tiếp nhận, nội dung công việc, thời hạn phái cử, giờ làm, người phụ trách ở công ty tiếp nhận và công ty phái cử, nơi tiếp nhận khiếu nại… Công ty phái cử đưa trước mỗi lần phái cử
Nếu nội dung khác với tin tuyển dụng, hãy hỏi công ty phái cử trước khi bắt đầu.
Các quy tắc chính khi làm phái cử
Cùng một bộ phận về nguyên tắc tối đa 3 năm
Bạn có thể làm phái cử ở cùng một bộ phận (phòng, ban…) của cùng một công ty tiếp nhận tối đa 3 năm theo nguyên tắc. Nếu dự kiến làm đủ 3 năm và bạn muốn tiếp tục, công ty phái cử phải có biện pháp như đề nghị công ty tiếp nhận tuyển dụng trực tiếp bạn, giới thiệu nơi phái cử khác, hoặc tự tuyển dụng bạn không thời hạn. Người được công ty phái cử tuyển dụng không thời hạn, người từ 60 tuổi trở lên, người làm thay cho người nghỉ chăm con hoặc nghỉ tương tự… không bị giới hạn này.
Phái cử theo ngày từ 30 ngày trở xuống về nguyên tắc bị cấm
"Phái cử theo ngày", tức hợp đồng lao động với công ty phái cử từ 30 ngày trở xuống, về nguyên tắc bị cấm. Ngoại lệ chỉ gồm một số công việc do luật quy định như phát triển phần mềm, phiên dịch, lễ tân, hoặc những người từ 60 tuổi trở lên, sinh viên học ban ngày (không tính học buổi tối, bán thời gian hay từ xa), người có thu nhập từ công việc chính từ 5 triệu yên/năm trở lên và làm phái cử như việc phụ, hoặc người không phải lao động chính trong hộ gia đình có thu nhập từ 5 triệu yên/năm trở lên. Vì vậy, việc chỉ làm một ngày thường được tuyển dưới dạng làm thêm tuyển dụng trực tiếp, không phải phái cử.
Về nguyên tắc công ty tiếp nhận không phỏng vấn trước
Luật yêu cầu công ty tiếp nhận không phỏng vấn hay yêu cầu sơ yếu lý lịch để chọn người lao động phái cử. Tuy vậy, bạn vẫn có thể tự mình xin đi xem nơi làm việc trước.
Phái cử dự kiến tuyển dụng chính thức
Phái cử dự kiến tuyển dụng chính thức (shōkai yotei haken) là hình thức sau khi làm phái cử, nếu cả bạn và công ty tiếp nhận đồng ý thì công ty tiếp nhận sẽ tuyển dụng trực tiếp bạn. Thời hạn phái cử tối đa 6 tháng, và trong trường hợp này công ty tiếp nhận được phép phỏng vấn.
Công việc không được làm theo hình thức phái cử
Luật cấm phái cử đối với bốc xếp cảng, xây dựng, bảo vệ, công việc y tế tại bệnh viện và nơi tương tự (có một số ngoại lệ), và một số nghề có chứng chỉ như luật sư, kế toán thuế.
Điều người nước ngoài cần kiểm tra
Bạn có được làm phái cử hay không tùy thuộc vào tư cách lưu trú. Nếu không chắc, hãy cho công ty phái cử xem thẻ cư trú và hỏi trước khi ứng tuyển.
| Tư cách lưu trú | Có làm phái cử được không? |
|---|---|
| Vĩnh trú, Vợ/chồng hoặc con của người Nhật, Vợ/chồng hoặc con của người vĩnh trú, Định cư | Được, không giới hạn nội dung công việc |
| Du học hoặc Gia đình (có giấy phép hoạt động ngoài tư cách lưu trú) | Được, về nguyên tắc tối đa 28 giờ mỗi tuần. Tính gộp cả các việc làm thêm khác |
| Kỹ thuật/Tri thức nhân văn/Nghiệp vụ quốc tế và tương tự | Được, nếu công việc phù hợp với phạm vi tư cách lưu trú cho phép |
| Kỹ năng đặc định | Chỉ được phái cử trong lĩnh vực nông nghiệp và ngư nghiệp |
| Thực tập sinh kỹ năng | Không được |
Bạn cũng có thể kiểm tra cách làm việc theo từng tư cách lưu trú trên trang dành cho người nước ngoài.
Nơi tư vấn khi gặp khó khăn
Nếu lương khác với giấy tờ, bị bắt làm việc không được thông báo trước, hoặc bị quấy rối, hãy tư vấn theo thứ tự sau. Cả công ty phái cử và công ty tiếp nhận đều có người phụ trách xử lý khiếu nại của người lao động phái cử.
| Nơi tư vấn | Khi nào |
|---|---|
| Người phụ trách của bạn ở công ty phái cử, người chịu trách nhiệm phái cử | Lương, nghỉ phép có lương, hợp đồng và mọi vấn đề tại công ty tiếp nhận |
| Người chịu trách nhiệm ở công ty tiếp nhận | Chỉ thị công việc, giờ làm, an toàn, quấy rối tại nơi làm việc |
| Cục Lao động tỉnh (bộ phận phụ trách dịch vụ nhân lực) | Khi công ty phái cử hoặc công ty tiếp nhận không tuân thủ quy tắc phái cử |
| Văn phòng Thanh tra Tiêu chuẩn Lao động | Nợ lương, làm quá giờ, tai nạn và các vấn đề liên quan Luật Tiêu chuẩn Lao động |
| Góc tư vấn lao động tổng hợp | Khi không biết nên hỏi ở đâu. Một số nơi có tư vấn bằng tiếng nước ngoài |
Luật cấm sa thải hoặc đối xử bất lợi với bạn vì bạn đã báo cáo vi phạm quy tắc phái cử với Cục Lao động.
Tìm việc phái cử trên Arubaito
- Tin phái cử ghi "Đây là công việc phái cử" và hiển thị tên cùng số giấy phép của công ty phái cử tuyển dụng bạn
- Chỉ công ty phái cử đã được chúng tôi xác nhận số giấy phép mới được đăng tin phái cử
- Nếu chỉ muốn tìm việc không phải phái cử, hãy dùng danh sách việc làm đã bật "Không gồm việc phái cử"
Đọc thêm: lưu ý khi làm nhiều việc cùng lúc, nghỉ phép có lương khi làm thêm, công việc kho bãi và việc nhẹ.
